Sin City, Raging Bull, Schindler’s List, Manhattan… Sinds films vooral in kleur werden gemaakt zijn er die kleine uitzonderingen in zwart-wit die ieder eraan herinnert hoe prachtig cinema kan zijn.
Het zijn ook niet de minste regisseurs die een zwart-wit film maken: Francis Ford Coppola, Steven Spielberg, Martin Scorsese, David Lynch, Tim Burton en Woody Allen: allen kozen ze voor zwart-wit om hun visie duidelijk weer te geven en allen slaagden ze met vlag en wimpel.
Hieronder zie je verschillende scenes die weergeven waarom de zwart-wit film duidelijk nog leeft in alle cinematografische harten, neergezet van heden naar verleden. Een overzicht van de moderne zwart-wit film.
Tetro (2009, Francis Ford Coppola)
Francis Ford Coppola heeft al vaker een zwart-wit film gemaakt (Rumble Fish) en met dit familiedrama keerde hij terug naar zijn roots. Let op de eerste scene, met de nachtvlinder naast de lamp en naast Vincent Gallo’s hoofd. Meteen is duidelijk dat dat hoofd een geheim verbergt, geschoten in prachtig zwart-wit. Zo is het wit van de lamp nog feller en zijn de schaduwen op Gallo’s gezicht nog zwarter.
Das Weisse Band (2009, Michael Haneke)
Haneke won, volgens velen terecht, in 2009 de Gouden Palm op het Cannes Film Festival. Hij was ook de grote favoriet voor de Oscar voor Beste Buitenlandse Film in 2010, maar verloor daarin.
Dit drama bevestigt samen met Tetro de hernieuwde kracht van de zwart-wit film, die zeker ook bij grote studio’s na het immens succesvolle Sin City voor kwaliteit staat. Let vooral op het witte landschap aan het einde van de trailer.
Control (2007, Anton Corbijn)
Ook de Nederlandse fotograaf Anton Corbijn koos bij zijn regiedebuut voor zwart-wit om het leven van Ian Curtis, zanger van Joy Division, weer te geven. De film is een lange ode aan zijn leven, maar schrikt niet terug om de mindere momenten weer te geven. Helaas staat het einde van tevoren al vast, wat de film een wat depressief karakter geeft. Maar waarschijnlijk was dat de bedoeling, en dat wordt nog versterkt door het zwart-witte beeld, dat niets of niemand spaart. Let op de romantiek!
Sin City (2005, Robert Rodriquez en Frank Miller)
Niet helemaal zwart-wit (want sommige vale kleuren, en een hoop rood bloed), maar toch een doorbraak voor de zwart-wit film. Want sommige scenes, zoals onderstaande waarin Marv (Mickey Rourke) mensen martelt om informatie te krijgen bracht de moderne zwart-wit film opeens in een hele hoop bioscopen. De vraag alleen is of we ooit een deel 2 te zien krijgen…
Good Night and Good Luck (2005, George Clooney)
Ook een echte Hollywood-man als George Clooney koos bij een van zijn regieprojecten voor zwart-wit. Misschien om de beelden met senator McCarthy meer in overeenstemming met de film te laten zijn, maar hoe dan ook is het een sterke film, waarbij (zeker in onderstaande scene) de kracht ligt in het acteerwerk en meer dan eens duidelijk wordt dat zwart-wit film het beste in acteurs naar boven haalt.
Coffee and Cigarettes (2003, Jim Jarmusch)
Voor het arthouse project Coffee and Cigarettes liet Jim Jarmusch verschillende beroemdheden opdraven. Een van de (vele) hoogtepunten is het gesprek tussen Iggy Pop en Tom Waits. Wat een zet om deze twee grootheden naast elkaar te zetten. Het gesprek gaat eigenlijk nergens over, maar is toch briljant. Deze twee heren leven eigenlijk in een zwart-witte wereld, dus is het alleen maar terecht dat ze ook in zwart-wit te zien zijn.
Pi (1998, Darren Aronofsky)
Darren Aronofsky zou later nog Requiem for a Dream, The Fountain en The Wrestler maken, maar zijn beste film is het vroege Pi, een indringende zwart-wit film over wiskunde. Te veel nadenken is – na het zien van deze film is het zeker – niet gezond.
Tim Burton leek een gouden Hollywood toekomst tegemoet te gaan (hij werd de nieuwe Spielberg genoemd) totdat hij Ed Wood maakte, die geheel flopte. Onterecht, want Johnny Depp is magnifiek als de slechtste regisseur aller tijden en Martin Landau won terecht een Oscar voor Beste Mannelijke Bijrol.
Waar het publiek massaal afhaakte werd de film door critici de hemel in geprezen. Burton’s tweede zwart-wit film (de eerste is de korte film Frankenweenie) is een waar meesterwerk.
Schindler’s List (1993, Steven Spielberg)
Misschien wel de bekendste moderne zwart-wit film. Spielberg liet zien dat hij (in het jaar waarop ook zijn Jurassic Park uitkwam) niet alleen grote blockbusters kon regisseren, maar ook intieme portretten kan weergeven. Zijn film over de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog is bijna onovertroffen. Genomineerd voor 12 Oscars, waarvan er 7 werden gewonnen (waaronder Best Art Direction en Best Cinematography, heel belangrijk voor de zwart-wit film).
Martin Scorsese is een van de grote regisseurs, die (bijna) altijd trouw bleef aan zijn stad New York. Met Raging Bull liet ook hij zien dat kleuren soms overbodig zijn. De film, over het leven van bokser Jake LaMotta is grauw, met een grandioze Robert DeNiro (Scorsese’s favoriete acteur destijds) in de hoofdrol. Werd genomineerd voor 8 Oscars. DeNiro kreeg er een, evenals het editen van Thema Schoonmaker.
In de volgende scene is te zien hoe DeNiro en Joe Pesci schitteren en hoe te zien is hoe Jake LaMotta’s temperament hem – ondanks alle overwinningen in de ring – buiten de ring parten spelen.
Manhattan (1979, Woody Allen)
Woody Allen’s meesterwerk is zonder twijfel de film Manhattan, en het absolute hoogtepunt van die film is de collage aan stadsgezichten in het begin, met Rhapsody in Blue van Gershwin en de monoloog van Allen zelf. Zoals hij zelf zegt is New York een stad die alleen maar bestaat in zwart-wit. Pure cinema!
Eraserhead (1977, David Lynch)
David Lynch schreef en regisseerde Eraserhead zelf, met angstaanjagende gevolgen. De man staat bekend om zijn vreemde films, en dit is misschien wel zijn vreemdste. Omdat ik na Inland Empire (2006) gezworen heb nooit meer een film te kijken van Lynch heb ik Eraserhead niet gezien, maar toch hoort hij in het rijtje moderne zwart-wit films.
The Last Picture Show (1971, Peter Bogdanovic)
Bogdanovic is een nu bijna vergeten regisseur, maar toch maakte hij met The Last Picture Show een klassieker, en eigenlijk de eerste moderne zwart-wit film. Vlak nadat de massa overgestapt was op kleurenfilms liet Bogdanovic zien dat het ook anders kan, en met deze film, naar het boek van Larry McMurtry, bewees hij zijn gelijk.
